कक्षा VI दीपकम् पाठः 1 वयं वर्णमालां पठामः (प्रश्नोत्तरम्)

पाठः 1                                                                            वयं वर्णमालां पठामः

‘वयं वर्णमालां पठामः’ पाठ में विद्यार्थियों को संस्कृत भाषा की वर्णमाला से परिचित कराया गया है। इस पाठ के माध्यम से स्वर और व्यंजन अक्षरों का ज्ञान सरल एवं रोचक ढंग से दिया गया है। इसमें बच्चों को सही उच्चारण, पढ़ने की विधि तथा वर्णों की पहचान सिखाई जाती है। यह पाठ संस्कृत भाषा सीखने की प्रथम सीढ़ी है, जो आगे के अध्ययन के लिए आधार तैयार करता है। नीचे विद्यार्थियों की सहायता के इए सभी प्रश्नों के उत्तर दिए जा रहे हैं –

अभ्यासः

प्रश्न: 1.
कस्य चित्रम् ? वदन्तु लिखन्तु च । (किसका चित्र है ? बोलिए और लिखिए -)

उत्तरम्-

प्रश्न 2.
चित्रं पश्यन्तु । पट्टिकातः समुचितान् वर्णसमूहान् चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु –
(चित्र देखिए । पट्टिका से उचित वर्ण समूह चुनकर रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए -)
पट्टिका – क्का, त्रि, ण्डः, ञ्चुः, क्षः, ङ्क, ङखः, न्ताः, न्द्र, ष्ट

उत्तरम्-

 प्रश्न: 3. प्रथम – वर्णेन पदं वदन्तु लिखन्तु  । (प्रथम वर्ण के पद शब्द बोलिए और लिखिए -)

उत्तरम्-

अग्नि:अस्त्रम
कमलम्कर्णः
चमस:चणक:
पत्रम्पर्वतः
रजकःरथम्
इन्द्रःइच्छा

                                                                                                                           

नदीनौका
मकर:मयूरः
हस्तःहरि:
तरु:तट:
वनम्वस्त्रम्
शशकःशरीरम्

प्रश्न: 4. स्व-परिवारस्य सदस्यानां पूर्ण नामानि लिखन्तु । (अपने परिवार के सदस्यों के पूर्ण नाम लिखिए -)

उत्तरम्-

⭑’मध्य नाम है और पूर्ण नाम लिखिए। रिक्त स्थान नहीं छोड़ना ।
** ‘केवल प्रथम वर्ण न लिखिए। पूर्ण नाम लिखिए ।

(नीचे के नाम उदाहरण मात्र के लिए हैं I आम अपने परिवार के नाम के अनुसार लिखेंगे I)

 उपाधि:प्रथम-नाममध्य-नामअन्त्य नाम/कुलनाम
माताश्रीमतीममताधारादेवी
पिताश्रीमान्जयन्तःप्रसादःअग्रवाल:
भगिनीसुश्री:मीनाक्षीधाराअग्रवाल:
भ्राताश्रीमान्अजयः   कुमारःअग्रवाल:
पितामहीश्रीमतीकालिन्दी धारादेवी
पितामहःश्रीमान्अभिराम:प्रसादःअग्रवाल:
मातामहीश्रीमतीअन्नपूर्णामालाअग्रवाल:
मातामहःश्रीमान्भरत:नायक:अग्रवाल:

प्रश्न: 5. कक्षायाः शिक्षिकाणां शिक्षकाणां च पूर्ण – नामानि लिखन्तु । (अपनी कक्षा के विषय और कालांश के अनुसार अपने शिक्षक और शिक्षिका का  पूर्ण नाम लिखिए -)

उत्तरम्-

  • (नीचे दिए गए नाम काल्पनिक हैं I इसी के अनुसार अपने शिक्षक के नाम लिखिए)
उपाधि:प्रथम-नाममध्य-नामअन्त्य-नाम
गणितस्यशुभम:कुमारःदासः
विज्ञानस्यत्रिवेणीमालाविश्वकर्मा
आङ्लभाषाया:गार्गीपालचौधरी
हिंदीभाषाया:शम्भूनाथःत्रिपाठी
सामाजिकविषयस्यशुभादीप:कुमारःभौमिक:
संस्कृतस्यकमलेशःप्रसादःशुक्ल:
कला:महेश:कुमारःविश्वासः

प्रश्न: 6. मित्राणां पूर्ण – नामानि लिखन्तु । (मित्रों के पूर्ण नाम लिखिए -)

उत्तरम्-

प्रथम-नाममध्य-नामअन्त्य-नाम
देवेशःकुमारःखरगे
हर्षराजःप्रसाद:सिंहः
सुमित:कुमारःजायसवाल:
आद्विकःकुमारःचतुर्वेदी
अमिताभःकुमारःनागर:
सुरेन्द्र:प्रतापःसिंहः
प्रमोद:कुमारःचौहानः

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *